Τα σχολεία που λειτουργούν σε προσωρινές εγκαταστάσεις (λυόμενες αίθουσες, προκατασκευασμένα κτίρια, μισθωμένοι χώροι) αποτελούν μια πραγματικότητα σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, είτε λόγω φυσικών καταστροφών, είτε λόγω δημογραφικών μεταβολών, είτε εξαιτίας καθυστερήσεων στον προγραμματισμό και την υλοποίηση μόνιμων έργων σχολικής στέγης. Η διεθνής βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι η ποιότητα των σχολικών υποδομών συνδέεται άμεσα με τη μαθησιακή επίδοση, την ψυχοκοινωνική ευημερία των μαθητών και τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών (Earthman, 2004· Barrett et al., 2015).
Παρότι οι προσωρινές λύσεις σχεδιάζονται ως μεταβατικές, συχνά παρατείνονται στον χρόνο, δημιουργώντας ένα καθεστώς «μόνιμης προσωρινότητας». Στο πλαίσιο αυτό, το παρόν άρθρο επιχειρεί μια τεκμηριωμένη αποτύπωση των βασικών προκλήσεων και προτείνει ρεαλιστικές λύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη διεθνή ερευνητική εμπειρία όσο και το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Η φυσική υποδομή ενός σχολείου — δηλαδή οι αίθουσες, οι δομές, ο εξοπλισμός και οι συνθήκες λειτουργίας του κτιρίου — δεν αποτελεί απλώς «φόντο» για τη μαθησιακή διαδικασία. Αντίθετα, αποτελεί βασικό παράγοντα που επηρεάζει άμεσα και έμμεσα την ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχεται. Διεθνείς μελέτες και εκπαιδευτικές αναλύσεις καταδεικνύουν ότι η κατάσταση και η ποιότητα των σχολικών εγκαταστάσεων έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην επίδοση, στη συγκέντρωση, στην υγεία, αλλά και στις κοινωνικές ευκαιρίες των μαθητών και των εκπαιδευτικών.
Υπάρχουν στιγμές που ένα σχολείο δοκιμάζεται όχι στα λόγια, αλλά στην καρδιά του. Ο τελευταίος ενάμισης χρόνος ήταν για όλους μας μια τέτοια δοκιμασία. Μια περίοδος δύσκολη, γεμάτη αβεβαιότητα, αλλά και βαθιά ανθρώπινη.
Από τη στιγμή που προέκυψε το στεγαστικό πρόβλημα και αναγκαστήκαμε να αποχωριστούμε τον γνώριμο χώρο μας, τίποτα δεν ήταν εύκολο. Η μεταφορά στις προσωρινές εγκαταστάσεις δεν σήμαινε απλώς μια αλλαγή αίθουσας ή αυλής. Σήμαινε προσαρμογή, κούραση, ερωτήματα, στιγμές απογοήτευσης, οπότε χρειάστηκε να πάρουμε βαθιές ανάσες και να συνεχίσουμε.
Κι όμως, συνεχίσαμε.
Οι συνάδελφοι, όσοι βρίσκονταν ή βρίσκονται καθημερινά εδώ, αλλά και όσοι στάθηκαν δίπλα μας με κάθε τρόπο, έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό. Με συνέπεια, αλληλεγγύη και πραγματικό νοιάξιμο για τα παιδιά, κράτησαν το σχολείο όρθιο, ακόμη κι όταν οι συνθήκες δεν το ευνοούσαν. Έβαλαν πλάτη, δούλεψαν πέρα από ωράρια, μοιράστηκαν αγωνίες και βρήκαν δύναμη ο ένας στον άλλον. Γιατί αυτό κάνουμε όταν πιστεύουμε στο λειτούργημα που υπηρετούμε.
Πολύτιμη κι ανεκτίμητη ήταν και παραμένει κι η στάση των γονέων. Σε μια περίοδο γεμάτη αλλαγές και αβεβαιότητα, στάθηκαν και στέκονται δίπλα μας με κατανόηση, εμπιστοσύνη και έμπρακτη στήριξη. Άλλοτε με έναν καλό λόγο, άλλοτε με υπομονή, άλλοτε με διακριτική παρουσία, έδειξαν και δείχνουν ότι κατανοούν τις δυσκολίες και επιλέγουν να πορευτούν μαζί μας.
Είτε σε προσωπικό επίπεδο είτε μέσα από τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων, η συμβολή τους υπήρξε ουσιαστική και συγκινητική. Με πρωτοβουλίες, συνεργασία και διάθεση προσφοράς, βοήθησαν ώστε το σχολείο να συνεχίσει να λειτουργεί με αξιοπρέπεια και ζεστασιά, ακόμη και κάτω από μη ιδανικές συνθήκες. Μας έκαναν να νιώσουμε ότι δεν είμαστε μόνοι, ότι υπάρχει εμπιστοσύνη στο έργο μας και κοινό όραμα για τα παιδιά.
Η στάση τους μας θύμισε πως το σχολείο δεν είναι ένας απομονωμένος χώρος, αλλά μια ζωντανή κοινότητα ανθρώπων που νοιάζονται. Μια κοινότητα που, όταν δοκιμάζεται, δε διαλύεται, αλλά σφίγγει τα χέρια πιο δυνατά και προχωρά μαζί.
Και ύστερα είναι τα παιδιά…
Τα παιδιά που προσαρμόστηκαν, που δεν παραπονέθηκαν όσο θα δικαιούνταν, που γέμισαν τους προσωρινούς χώρους με γέλια, φωνές, ζωγραφιές και όνειρα. Τα παιδιά που μας δίδαξαν, χωρίς να το ξέρουν, τι σημαίνει δύναμη, ευελιξία και άδολη αγάπη. Αυτή η αγάπη, που προσφέρεται απλόχερα, χωρίς όρους και χωρίς προσδοκίες, ήταν και παραμένει η μεγαλύτερη ανταμοιβή μας. Τα ευχαριστούμε!
Καθώς οι γιορτές πλησιάζουν και ένας νέος χρόνος ετοιμάζεται να έρθει, κοιτάμε πίσω με συγκίνηση και μπροστά με ελπίδα. Κρατάμε όσα περάσαμε ως εμπειρία που μας έδεσε πιο πολύ, που μας έκανε πιο δυνατούς και πιο ανθρώπινους.
Ευχόμαστε από καρδιάς σε όλους υγεία, δύναμη, γαλήνη και φως. Ο νέος χρόνος να φέρει καλύτερες συνθήκες, σταθερότητα και χαμόγελα, και να μας θυμίζει πως, όσο υπάρχουν άνθρωποι και παιδιά που αγαπούν αυτό το σχολείο, τίποτα δεν είναι πραγματικά προσωρινό.
Χρόνια πολλά και καλή χρονιά σε όλους!
Ο Σύλλογος Διδασκόντων του 12ου Δημοτικού Σχολείου Αχαρνών
Στο τέλος της χθεσινής γιορτής ακούστηκε ένα τραγούδι που δεν ζήτησε απλώς χειροκρότημα αλλά λίγη σιωπή και χώρο στην καρδιά. Ήταν η φωνή των παιδιών μας, μια φωνή τρυφερή, καθαρή, που δεν μιλά για μεγάλα συνθήματα αλλά για κάτι πολύ απλό και πολύτιμο: την ανάγκη τους για ηρεμία, γαλήνη και ζεστασιά.
Τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα στον κόσμο που εμείς διαμορφώνουμε. Ακούνε τις κουβέντες μας, νιώθουν την αγωνία μας, κουβαλούν τη δυσθυμία και την κατήφεια, που συχνά γεννούν οι δυσκολίες της καθημερινότητας. Ο «πόλεμος» και ο «εμφύλιος» δεν είναι μόνο μακρινοί ήχοι από τις ειδήσεις ή την ιστορία μας, είναι και οι εντάσεις μέσα στο σπίτι, οι βαριές λέξεις, οι σιωπές που πληγώνουν. Κι όμως, αυτά που τα παιδιά ζητούν δεν είναι πολλά: λίγη αισιοδοξία, μια αγκαλιά, μια ανάσα ελπίδας.
Αυτές τις γιορτινές μέρες, ας ακούσουμε το μήνυμά τους. Ας τους χαρίσουμε λόγια που φωτίζουν, όχι που βαραίνουν. Ας γίνουμε για λίγο το καταφύγιό τους, εκεί όπου μπορούν να μεγαλώνουν με ασφάλεια και πίστη στο αύριο. Γιατί “μαζί μας μεγαλώνουν και παιδιά”, και αυτό είναι το πιο σπουδαίο μας χρέος.
Καλή χρονιά, με περισσότερη τρυφερότητα, περισσότερη κατανόηση και πολλή αγάπη για τα παιδιά μας. Για το μέλλον μας.
